Psychose

Wat is een psychose?

Iemand met een psychose is het contact met de werkelijkheid gedeeltelijk of geheel kwijt. Er kan sprake zijn van waandenkbeelden of hallucinaties: dingen ervaren, zien of horen die er in werkelijkheid niet zijn. Sommige mensen horen stemmen die boodschappen of opdrachten doorgeven. Ook kan iemand in een psychose wantrouwig worden of complottheorieën ontwikkelen. Gevoelens kunnen afvlakken of juist heviger worden en er kan sprake zijn van plotselinge stemmingswisselingen. Het dag- en nachtritme kan verstoord zijn. Een psychose kan onderdeel zijn van een andere psychiatrische ziekte zoals schizofrenie of een bipolaire (manisch-depressieve) stoornis.
 

Gevolgen in het dagelijks functioneren

Als iemand een psychose heeft, heeft dit grote gevolgen voor het dagelijks leven. Het sociale en maatschappelijke leven loopt vaak vast omdat de dagelijkse bezigheden als school, werk en zelfverzorging niet goed meer lukken. Iemand met een psychose kan zichzelf erg verwaarlozen, zowel wat betreft eten als de verzorging van het lichaam en de woning. Psychotische mensen kunnen door hun verwardheid en afwijkende levenspatroon overlast veroorzaken of agressief worden.

Een psychose is bepaald niet ongevaarlijk. Sommige patiënten met een psychose verwonden zichzelf of vertonen zelfmoordneigingen. Een psychose kan tot gevolg hebben dat iemand voor langere tijd niet in staat is te werken. De praktijk leert dat het lastig kan zijn om weer aan de slag te gaan na een behandeling voor psychische problemen. Terugkeer naar de oude werkplek is niet altijd mogelijk. Ander werk, een aangepaste baan of vrijwilligerswerk wel.
 

Vaktherapie bij een psychose

In de acute fase stelt een arts de diagnose en heeft de behandeling tot doel de psychotische symptomen, de angst en verwarring te verminderen. Medicijnen spelen hierbij een belangrijke rol. Daarnaast draagt een rustige, veilige omgeving bij aan herstel. In deze fase kan vaktherapie nog geen rol spelen.

Na de acute fase, als medicatie is ingezet, kan vaktherapie van grote betekenis zijn. De behandeling en begeleiding is dan gericht op omgaan met de gevolgen van een psychose en het voorkomen van een volgende psychose. In vaktherapie staat niet het praten centraal, maar het ervaren en handelen. Plezier ervaren, een creatief proces ingaan, muziek beleven, dansen. Dit zijn activiteiten die zorgen voor vergroting van het zelfvertrouwen en verbetering van kwaliteit van leven. Specifieke therapiedoelen kunnen zijn:

  • leren in het lichaam te komen en te blijven
  • verbetering van sociale contacten
  • zelfvertrouwen opbouwen
  • rust leren inbouwen in dagelijks leven
  • helderheid krijgen in onoverzichtelijke situaties
  • dagritme bewaken

In vaktherapie kunt u leren om opnieuw contact te maken met uzelf en de omgeving. Juist dat contact met de realiteit is na een psychose erg belangrijk. Het zorgt voor een basis die verloren leek. Het is als opnieuw beginnen met leven.
 

Het behandeltraject en werkwijze

Bij de start van een behandeling zal de vaktherapeut veel aandacht schenken aan het opbouwen van een vertrouwensrelatie met u. Daarnaast zorgt de vaktherapeut voor een omgeving waar u zich veilig en op uw gemak voelt, zodat u vertrouwd kunt raken met de werkvormen en de omgang met de materialen.

Vaktherapie kan zowel individueel als in groepen worden aangeboden. Vaak start een behandeling individueel, waarbij in een later stadium kan worden overgegaan op groepstherapie. De ervaringsverhalen van anderen zijn hierbij van meerwaarde.

Omdat de ernst en klachten bij een psychose van persoon tot persoon erg kunnen variëren, kan weinig gezegd worden over de behandelduur.
 

Wanneer is vaktherapie niet geschikt? Als de psychose nog zodanig aanwezig is dat iemand het onderscheid tussen wanen en realiteit niet goed kan maken en daardoor ernstig verward of angstig is, is vaktherapie nog niet geïndiceerd.
 

Meer informatie

Herkent u zichzelf of een naaste in bovenstaand verhaal? Kan vaktherapie iets voor u betekenen? Zoek hier een vaktherapeut in uw buurt. Wilt u weten of uw zorgverzekering vaktherapie vergoedt, kijk dan hier.

Kijk ook eens op deze website: https://www.psychosenet.nl en bekijk het filmpje over wat een psychose is. Of bekijk het filmpje over dans en beweging bij een psychose.

Doen

In vaktherapie is gesprek niet het belangrijkste middel, maar de activiteit: het doen. Het maken van muziek, van een beeldend werkstuk, het doen van een sport of het uitspelen van een scène. Een enkele activiteit maakt soms meer duidelijk dan woorden kunnen uitdrukken.
Klik voor meer >

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Ervaren

Vaak is ervaring de beste manier om iets te leren. Zo leert u fietsen niet door erover te praten, maar door te doen: te voelen hoe u evenwicht houdt, trapt en stuurt. Uw lichaam, uw wil, uw gedachten en gevoelens zijn hierbij voortdurend in interactie en beïnvloeden elkaar. Bij vaktherapie staat de ervaring voorop.
Klik voor meer >

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

Effect

Vaktherapie is erop gericht uw problematiek op te heffen, te verminderen of te accepteren en om terugval te voorkomen. Het gaat hierbij om uw welbevinden. Door de nieuwe ervaringen bij de diverse handelingen krijgt u meer inzicht in uzelf, de ander en de wereld om u heen.
Klik voor meer >

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Vaktherapeutenbij u in de buurt

Vaktherapeuten staan voor kwaliteit

De zeven beroepsverenigingen werken samen in de Federatie Vaktherapeutische Beroepen (FVB). Meer over FVB >