Spanning en stress

Wat is spanning en stress?

Ieder mens heeft in bepaalde periodes last van stress. Het is een vorm van spanning die te voelen is in het lichaam: een droge mond, versnelde hartslag, spieren spannen zich aan. Stress is niet per se slecht: het zorgt ervoor dat we alert en gefocust zijn bij belangrijke of gevaarlijke gebeurtenissen.

Meestal gaat stress vanzelf weer over, maar in sommige gevallen spreken we van een stressstoornis. Als de stress langdurig aanhoudt of als veel stressvolle gebeurtenissen elkaar opvolgen, heeft het lichaam te weinig gelegenheid om zich tussendoor te ontspannen en opnieuw in balans te komen. Dan kan sprake zijn van een chronische stressstoornis. Bij een ingrijpende gebeurtenis (bijvoorbeeld een ongeval of een plotseling verlies of trauma) kan de stress zo hoog oplopen dat het lichaam daar niet makkelijk van herstelt. Dan is sprake van een acute stressstoornis.

Na een extreem gevaarlijke situatie of ingrijpende gebeurtenis kan iemand een posttraumatische stressstoornis ontwikkelen.


De gevolgen in het dagelijks functioneren

Bij een chronische stressstoornis raken lichaam en geest ontregeld. Er kan onder andere sprake zijn van een voortdurend gejaagd gevoel, slaap- en concentratieproblemen, vermindering of juist vermeerdering van de eetlust of een hoge bloeddruk, met daarbij kans op hart- en vaatziekten.

Bij een acute stressstoornis blijft het lichaam permanent in een opperste staat van paraatheid. U kunt dan last hebben van een verdoofd gevoel, een voortdurende schrikachtigheid of herbelevingen van de ingrijpende gebeurtenis.

Een stressstoornis kan ervoor zorgen dat u in een negatieve vicieuze cirkel terechtkomt. Soms gaan mensen meer roken, blowen of drinken om de stressgevoelens te verminderen, waardoor de lichamelijke conditie vermindert. Het kan ook zijn dat u prikkelbaar wordt, sneller ruzie krijgt of dat u zichzelf terugtrekt. Daardoor kunt u in een isolement raken of de stress juist vergroten.

Te veel en langdurige stress kan bijdragen aan het ontwikkelen van een burn-out, angstklachten of stemmingsklachten. 


Vaktherapie bij stress

Vaktherapie zorgt ervoor dat de negatieve vicieuze cirkel die door de stress veroorzaakt is, kan worden doorbroken. In vaktherapie staat niet het praten centraal, maar het ervaren en handelen. De vaktherapeut zal de aandacht verplaatsen van problemen en malende gedachtestromen naar het huidige moment. U kunt zich zo weer bewust worden van uw eigen lichaam,  uw ademhaling, van kleuren, de eigen creativiteit, mogelijkheden in uw stemgebruik, spel of  het maken van muziek. Hierdoor kunt u na lange tijd van spanning ook weer ontspanning ervaren. Het ervaren van ontspanning geeft ruimte voor nieuwe gedachten, ander gedrag en plezier.

Daarnaast kan het prettig zijn uw stress te uiten, in beeld, beweging of door middel van muziek. U kunt samen met de vaktherapeut op zoek gaan: hoe ziet uw stress eruit en wat is het effect ervan op uzelf, uw gevoelens en uw gedrag? Dit uiten en in beeld brengen helpt u om meer grip te krijgen op uw stress en spanning en vaak ook om meer begrip te krijgen voor uzelf en uw gevoelens en gedrag.

De vaktherapeut zal samen met u kijken naar de momenten waarop de stress hoog oploopt en welke lichamelijke en emotionele reacties dit oproept. Hoe voelt u de spanning in uw lichaam? Welke gedachten malen rond? Op het moment dat u zich ervan bewust wordt wat er gebeurt, kunt u meer controle uitoefenen op de situatie. Soms helpen ademhalings- of ontspanningstechnieken en soms helpt het om uw grenzen beter aan te geven. Misschien moet u vaker ‘nee’ zeggen tegen uw omgeving of bepaalde prikkels of situaties vermijden. De vaktherapeut kan dit met u oefenen, bijvoorbeeld door rollenspellen, in beeldend werk, in drama of muziek of door middel van fysieke oefeningen waarbij u uw grenzen leert aan te voelen en deze eerder kan aangeven.

Door deze praktische oefeningen kunt u ontdekken dat u keuzes heeft in uw gedrag en dat u uw eigenheid kunt behouden in stressvolle situaties, waardoor u meer rust en balans kunt vinden.

 

Behandeltraject en werkwijze

Vaktherapie bij spanning en stress kan individueel of in een groep plaatsvinden. Zowel bij een individueel traject als bij een groepstraject gaat het eerst om kennismaking en het in kaart brengen van het totaalbeeld en het klachtenpatroon. Dit gebeurt door middel van een gesprek en zal bij de verschillende vormen van therapie op verschillende manieren vorm krijgen.

Daarna worden verschillende stappen doorlopen waarin het creëren van vertrouwen en een veilige beginsituatie het  belangrijkste is.

De behandelduur zal variëren van 6 weken tot 6 maanden afhankelijk van de aard en gradatie van de klachten. De frequentie zal aanvankelijk wekelijks en later meestal tweewekelijks zijn.


Meer informatie

Herkent u zichzelf of een naaste in het bovenstaande? Kan vaktherapie iets voor u betekenen? Zoek hier een vaktherapeut in uw buurt. Wilt u weten of uw zorgverzekering vaktherapie vergoedt, kijk dan hier.

Doen

In vaktherapie is gesprek niet het belangrijkste middel, maar de activiteit: het doen. Het maken van muziek, van een beeldend werkstuk, het doen van een sport of het uitspelen van een scène. Een enkele activiteit maakt soms meer duidelijk dan woorden kunnen uitdrukken.
Klik voor meer >

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Ervaren

Vaak is ervaring de beste manier om iets te leren. Zo leert u fietsen niet door erover te praten, maar door te doen: te voelen hoe u evenwicht houdt, trapt en stuurt. Uw lichaam, uw wil, uw gedachten en gevoelens zijn hierbij voortdurend in interactie en beïnvloeden elkaar. Bij vaktherapie staat de ervaring voorop.
Klik voor meer >

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

Effect

Vaktherapie is erop gericht uw problematiek op te heffen, te verminderen of te accepteren en om terugval te voorkomen. Het gaat hierbij om uw welbevinden. Door de nieuwe ervaringen bij de diverse handelingen krijgt u meer inzicht in uzelf, de ander en de wereld om u heen.
Klik voor meer >

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Zo werkt u al doende aan de oplossing of acceptatie van uw probleem. Dit betekent niet dat de vaktherapeut niet met u zal praten. Dit doet hij wel. Het gaat dan over wat u denkt, voelt of doet bij de verschillende activiteiten.

Door te doen, kunt u oefenen met verschillende vaardigheden. Zo kunt u leren om op een andere manier te reageren op situaties en emoties. U kunt nieuwe mogelijkheden ontdekken en vaste patronen doorbreken. Op deze manier kunt u nieuwe kanten van uzelf ontwikkelen. Al doende leert men!

Het gaat daarbij om het proces van het ervaren, en niet om een ‘mooi’ of ‘goed’ eindresultaat. U hoeft niet goed te kunnen tekenen, erg sportief of muzikaal te zijn. Gevoelens die moeilijk onder woorden te brengen zijn, kunnen door een muziekstuk of rollenspel verbeeld worden. Misschien bent u juist geneigd om heel veel te praten en te redeneren en bent u hierdoor het contact met uw gevoel kwijt. Ook in dat geval kan de ervaring ervoor zorgen dat emoties weer toegankelijk worden.

U leert nieuwe mogelijkheden van reageren in het dagelijks leven. U kunt vaste patronen doorbreken. De vaktherapeut draagt er zorg voor dat u de vaardigheden die u in het therapielokaal leert, ook kunt toepassen in uw dagelijks leven.

Vaktherapeutenbij u in de buurt

Vaktherapeuten staan voor kwaliteit

De zeven beroepsverenigingen werken samen in de Federatie Vaktherapeutische Beroepen (FVB). Meer over FVB >